Από τον Γιώργο Παππού

Το πρώτο βήμα έγινε, κι από την Πρωτομαγιά οι πλειστηριασμοί για οφειλές στην Εφορία θα γίνονται αποκλειστικά και μόνο με το πάτημα ενός κουμπιού, μακριά από τα Ειρηνοδικεία. Η συνέχεια αναμένεται ακόμα πιο δραματική και επώδυνη για όσους δεν μπορούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους, αφού, σε πείσμα όσων υποστηρίζει το υπουργείο Οικονομικών, πέρα από τη διαδικασία των πλειστηριασμών έρχονται και αλλαγές στην ουσία, ήτοι στο υπό ποιες προϋποθέσεις θα μένει στο απυρόβλητο η κύρια κατοικία.

Προστασία ανάλογη των όσων προβλέπει ο έστω «κουτσουρεμένος» νόμος Κατσέλη, για όσους χρωστάνε μόνο στην Εφορία, δεν υπάρχει. Η πεπατημένη μέχρι τώρα είναι ότι προχωράνε κανονικά και κατά κύματα οι κατασχέσεις ακινήτων, ακόμα και κύριων κατοικιών, αλλά δεν προχωράνε οι πλειστηριασμοί εφόσον ο οφειλέτης επικαλεστεί την εγκύκλιο 1055 του 2010 και αποδείξει ότι το κατασχεθέν ακίνητο αποτελεί την κύρια κατοικία του. Ωστόσο, όπως παραδέχονται στελέχη της Φορολογικής Διοίκησης, αυτές οι οδηγίες είναι ολίγον… φλου, καθώς δεν ορίζουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις και όρια. Συγκεκριμένα, ορίζεται ότι η κύρια κατοικία, για την οποία ζητεί ο οφειλέτης «πάγωμα» του πλειστηριασμού, πρέπει να καλύπτει τις στοιχειώδεις στεγαστικές ανάγκες, χωρίς να προβλέπεται ρητώς πώς υπολογίζονται αυτές.
Οσον αφορά, δε, την αξία αυτής της κατοικίας, η εγκύκλιος ορίζει ότι δεν πρέπει να απέχει σημαντικά από τα όρια απαλλαγής πρώτης κατοικίας από τον φόρο μεταβίβασης (σήμερα είναι 250.000 ευρώ για ένα ζευγάρι), χωρίς να υπάρχει η παραμικρή εξειδίκευση του όρου «σημαντικά». Ολα αυτά θα αλλάξουν.

Ανάμεσα στα 88 προαπαιτούμενα της τέταρτης αξιολόγησης υπάρχει ένα που πρέπει να καλυφθεί μέσα στον Απρίλιο, δηλαδή πριν από την καθολική εφαρμογή των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών για χρέη στο Δημόσιο. Τι προβλέπει το επίμαχο προαπαιτούμενο; Οτι θα πρέπει να γίνει επανεξέταση της αποτελεσματικότητας του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων με βάση τα νέα δεδομένα και, αν χρειαστεί, να ληφθούν όλες οι αναγκαίες νομοθετικές ή διοικητικές πρωτοβουλίες. Και οι πληροφορίες αναφέρουν ότι αυτό ακριβώς θα γίνει.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, οι αρμόδιες υπηρεσίες της ΑΑΔΕ έχουν εκδώσει περίπου 2.000.000 κατασχετήρια, ενώ τα προγράμματα πλειστηριασμών υπολογίζονται σε τουλάχιστον 20.000. Ακίνητα «στο σφυρί» επί του παρόντος δεν βγαίνουν, πόσω μάλλον κύριες κατοικίες, αλλά η ασφυκτική πίεση των δανειστών θα οδηγήσει στο πρώτο ξεσκαρτάρισμα. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι όλα όσα περιέγραφε η εγκύκλιος του 2010 θα γίνουν πιο σαφή και θα αποκτήσουν σάρκα και οστά, κοινώς θα προβλεφθούν συγκεκριμένα όρια επιφάνειας και αξίας για την προστασία κύριας κατοικίας, που θα τείνουν -αν δεν συμπίπτουν- με τα αντίστοιχα όρια του νόμου Κατσέλη, έτσι ώστε να μην υπάρχει διαφορά αντιμετώπισης μεταξύ όσων χρωστάνε στο Δημόσιο και όσων έχουν οφειλές έναντι των τραπεζών.

Το «κλειδί», φυσικά, είναι οι νέες αντικειμενικές αξίες, οι οποίες βάσει μνημονίου θα πρέπει να είναι έτοιμες τον Μάρτιο, δηλαδή προτού χρειαστεί να μπουν «κόφτες» στην προστασία κύριας κατοικίας για χρέη στο Δημόσιο.

Το πρώτο κύμα πλειστηριασμών θα παρασύρει βίλες και μεγάλα ακίνητα, που μπορεί να αποτελούν κύρια κατοικία, αλλά δεν παύουν να αποτελούν πρόκληση, καθώς πρόκειται για ακίνητα μεγάλων οφειλετών που οχυρώνονται πίσω από το άτυπο μορατόριουμ. Οι συγκεκριμένοι οφειλέτες έχουν συνήθως και χρέη στις τράπεζες, αλλά αυτό δεν φαίνεται να πτοεί τη Φορολογική Διοίκηση, καθώς, αν και με τον πλειστηριασμό η μερίδα του λέοντος θα πηγαίνει στις τράπεζες, ένα μέρος θα καταλήγει στα ταμεία του Δημοσίου, που ως γνωστόν βρίσκεται στη δεύτερη σειρά κατάταξης.

Σε κάθε περίπτωση, όπως προκύπτει και από τα επικαιροποιημένα κείμενα του μνημονίου, η πίεση στους φορολογούμενους να εξυπηρετούν τις οφειλές τους και τις ρυθμίσεις τους θα γίνει ασφυκτική. Ηδη, από την Πρωτοχρονιά όσοι εκτιμούν ότι δεν μπορούν να πληρώσουν εμπρόθεσμα την τελευταία δόση του ΕΝΦΙΑ ή οποιαδήποτε άλλη τρέχουσα φορολογική υποχρέωση, θα πρέπει να ζητούν τη ρύθμισή της ως 12 δόσεις προτού καταστεί αυτή ληξιπρόθεσμη, αφού, σε διαφορετική περίπτωση, θα χάνουν τη ρύθμιση των 100 δόσεων.
Το τεχνικό μνημόνιο προβλέπει αύξηση του ποσοστού συμμόρφωσης των φορολογουμένων στο 84%, από 83% το 2017, κι αυτό σημαίνει πολύ απλά ότι όλες οι νέες φορολογικές οφειλές -εισόδημα, ΦΠΑ, ΕΝΦΙΑ- θα βρίσκονται συνεχώς στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ, η οποία, με βάση και το δικό της πλάνο, θα «βομβαρδίζει» τους φορολογούμενους με προειδοποιητικά - ενημερωτικά σημειώματα για τις εκκρεμείς υποχρεώσεις. Επιπλέον, ο πήχης των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης για φέτος τίθεται στο 59% των οφειλετών, έναντι 57% το 2017, κι αυτό σημαίνει πρακτικά ότι πολλοί από τους 750.000 οφειλέτες που βρίσκονται στον προθάλαμο των κατασχέσεων θα βρεθούν αντιμέτωποι με κατασχέσεις ή πλειστηριασμούς.