Δημοσιεύθηκε σήμερα η πρώτη έκθεση αξιολόγησης των προγραμμάτων οικονομικής αρωγής του EFSF και του ESM, με την οποία η ανεξάρτητη εμπειρογνώμων Gertrude Tumpel-Gugerell, ενημέρωσε για τις εκτιμήσεις της επάνω και στα προγράμματα των πέντε χωρών που έχουν λάβει βοήθεια: της Ιρλανδίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Κύπρου και του προγράμματος του EFSF για την Ελλάδα μέχρι το Δεκέμβριο του 2014 (δεν αξιολογήθηκε το υφιστάμενο τρίτο πρόγραμμα που βρίσκεται σε εξέλιξη).

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της ειδικού, η αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε είναι «αδιαφιλονίκητη: η θέσπιση του ESM ήταν απαραίτητη για την χρηματοοικονομική σταθερότητα της ευρωζώνης. Δείχνει πως και οι πέντε χώρες που ήταν σε πρόγραμμα βελτίωσαν τη βιωσιμότητα του χρέους τους και τα οικονομικά θεμελιώδη, χάρη στα προγράμματα EFSF/ESM, και παραθέτει ''μαθήματα'' που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις μελλοντικές δραστηριότητες του ESM».

Η αξιολόγηση υποστηρίζει πως ο EFSF και ο ESM εκπλήρωσαν την εντολή τους, βοηθώντας τις χώρες να βελτιώσουν την οικονομική τους ανθεκτικότητα και να ανακτήσουν την πρόσβαση στην αγορά. Η χρηματοδότηση ήταν αρκετή και οι εκταμιεύσεις πραγματοποιήθηκαν όπως έπρεπε.

Ωστόσο, οι προφυλάξεις που υιοθετήθηκαν έναντι σε κινδύνους δεν ήταν πάντοτε αρκετά σαφείς. Επιπλέον, τα αιτήματα των προγραμμάτων θα μπορούσαν να έχουν γίνει νωρίτερα, το ίδιο και η εξερεύνηση των στρατηγικών εξόδου. Κάποιες χώρες βγήκαν από το πρόγραμμα χωρίς να ολοκληρωθεί η τελική αξιολόγηση, κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί ελάττωμα στη διοίκηση.

Οι διοικητές του ESM του ζήτησαν να προχωρήσει σε αξιολόγηση τον Ιούνιο του 2016. Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, Γερούν Ντάισελμπλουμ, όρισε την Tumpel-Gugerell, πρώην μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, προκειμένου να ηγηθεί της αξιολόγησης ως ανεξάρτητη εμπειρογνώμων.

Βάσει της εν λόγω αξιολόγησης, η ειδικός προχώρησε στις εξής προτάσεις:

- Ο ESM πρέπει να στηρίζει την αξιοπιστία και την ιδιοκτησία του προγράμματος: αυτό απαιτεί να προλαμβάνονται τυχόν καθυστερήσεις στα αιτήματα του προγράμματος, να υπάρχει αποτελεσματική επικοινωνία και να διατηρείται η πολιτική νομιμότητα.

- Ο σχεδιασμός του προγράμματος θα πρέπει να έχει ξεκάθαρους στόχους και προτεραιότητες: θα πρέπει να εστιάζει στην επιστροφή στη χρηματοδότηση από την αγορά και να προσφέρει ένα επαρκές χρονικό πλαίσιο για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

- Τα προγράμματα θα πρέπει να εστιάζουν εξαρχής σε προβλήματα του χρηματοοικονομικού τομέα, αλλά οι σχετικές εκταμιεύσεις να γίνονται σταδιακά, βάσει της προόδου: θα πρέπει να εφαρμοστεί μια ρητή και ολοκληρωμένη στρατηγική για τον χρηματοοικονομικό τομέα, περιλαμβανομένης και της διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

- Το διοικητικό συμβούλιο θα πρέπει να βελτιώνει και να αναπτύσσει το πλαίσιο διοίκησης του ESM, προκειμένου να αυξάνεται η αποτελεσματικότητα και η συνεργασία.

- Ο ESM θα πρέπει να ενισχύσει την διαφάνεια του προγράμματος και τη δυνατότητα για αξιολογήσεις: Ο ESM πρέπει να θεσπίσει μια δημόσια βάση δεδομένων για τα προγράμματα και να αξιολογήσει το Early Warning System και το τρίτο πρόγραμμα της Ελλάδας.

- Τα μέλη του ESM μπορούν να αξιολογήσουν το ρόλο του ESM και να ισχυροποιήσουν την προληπτική ικανότητα της ευρωζώνης. 

Οι προτάσεις αυτές προτίθενται να λειτουργήσουν ως οδηγός για το σχεδιασμό μελλοντικών προγραμμάτων και να καλέσουν τους μετόχους του ESM να αναπτύξουν περαιτέρω το πλαίσιο των πολιτικών του.