Ηρεμο καλοκαίρι, αλλά «διπλή» αξιολόγηση από τον Σεπτέμβριο περιμένει η κυβέρνηση, καθώς τα δύσκολα έρχονται αμέσως μετά τις γερμανικές εκλογές. Παράλληλα, οι απαιτήσεις των δανειστών «συμπυκνώνονται», καθώς η επόμενη αξιολόγηση αναμένεται να είναι η προτελευταία πριν από τη μεγάλη και τελική του καλοκαιριού του 2018. Ηδη τα μηνύματα αναφέρουν πως στην ατζέντα του το κουαρτέτο έχει συμπεριλάβει το Δημόσιο αλλά και τα εργασιακά. Ωστόσο, αυτό που θα προηγηθεί θα είναι ο μίνι έλεγχος για τη δεύτερη υποδόση.

Ο έλεγχος αναμένεται να ξεκινήσει περί τα τέλη Σεπτεμβρίου και θα συνδεθεί με την εκταμίευση της δεύτερης υποδόσης των 800 εκατ. ευρώ, η οποία προορίζεται για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου σε ιδιώτες προμηθευτές. Προϋπόθεση για την έγκριση και την εκταμίευση από τους δανειστές είναι η Ελλάδα να έχει αποπληρώσει τουλάχιστον το 80% της πρώτης υποδόσης των 800 εκατ. ευρώ, η οποία επίσης προορίζεται για ληξιπρόθεσμα και θα εκταμιευθεί στις αρχές Ιουλίου. Οι δανειστές θα συντάξουν μια έκθεση στην οποία θα αναφέρουν εάν οι αρμόδιοι φορείς, όπως Ασφαλιστικά Ταμεία, Νοσοκομεία, ΟΤΑ, ΔΕΚΟ, υπουργεία, έχουν διανείμει στους τελικούς δικαιούχους (φορολογούμενους, προμηθευτές, συμβασιούχους, εφάπαξ) το αναλογούν ποσό. Ωστόσο, την τελευταία στιγμή ο ESM έθεσε και ένα νέο προαπαιτούμενο για την έγκριση της υποδόσης του Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για την υποχρέωση της Ελλάδας να συνεισφέρει και με δικούς της πόρους στην προσπάθεια αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς ιδιώτες.

Με την ολοκλήρωση των γερμανικών εκλογών αναμένεται να ξεκινήσει η τρίτη αξιολόγηση, που πιθανότατα θα διαρκέσει έως τα τέλη του 2017, καθώς περιλαμβάνει δύσκολα θέματα, όπως Δημόσιο, αποκρατικοποιήσεις, φορολογικά μέτρα, εργασιακά και ενεργειακά. Οι δανειστές έχουν ήδη προειδοποιήσει πως στην ατζέντα θα συμπεριλάβουν την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης στο Δημόσιο, το δεύτερο μέρος των αλλαγών στα εργασιακά, τις αποκρατικοποιήσεις, την κωδικοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας, τα ενεργειακά, την πλήρη υλοποίηση της εργαλειοθήκης του OOΣA για την απελευθέρωση αγορών προϊόντων και υπηρεσιών, ενώ θα ελέγξουν και το κατά πόσον οι δημοσιονομικοί στόχοι του 2017 είναι σε τροχιά υλοποίησης ή απαιτούνται νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.

Στα εργασιακά, μετά την ανακούφιση για την αποφυγή της πλήρους απελευθέρωσης των ομαδικών απολύσεων, έρχεται η ώρα της συζήτησης εκ νέου. Το κουαρτέτο έχει συμπεριλάβει στα προαπαιτούμενα της τρίτης αξιολόγησης τόσο τις ομαδικές απολύσεις όσο και την κήρυξη ανταπεργίας («λοκ άουτ») των εργοδοτών, υποχρεώνοντας την κυβέρνηση σε μια νέα μάχη για την αποφυγή των μέτρων που παρουσιάζονται ως «κόκκινη» γραμμή.

Στο τραπέζι βρίσκεται ήδη και η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (τόσο στη χονδρική όσο και στη λιανική), που αναμένεται να γίνει το «κόκκινο πανί» για τους συνδικαλιστές της ΔΕΗ.

Στο πεδίο των αποκρατικοποιήσεων, παρά το γεγονός ότι αναφέρεται πως αναμένονται έσοδα της τάξεως των 800 εκατ. ευρώ - 1 δισ. ευρώ, δεν ορίζεται σαφώς από πού θα προκύψουν αυτά, προκαλώντας νέο γύρο ανησυχιών για το «μπουκέτο» των εταιρειών που θα εντάξει σε αυτήν τη φάση το κουαρτέτο.

Νέες συγκρούσεις με το «κίνημα της γραβάτας» αναμένεται να προκαλέσει η τελευταία φάση της υλοποίησης της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ, που θα φέρει την πλήρη απελευθέρωση σε επαγγέλματα όπως των μηχανικών, των συμβολαιογράφων κ.λπ.

Παγίδες για αρκετές ομάδες φορολογουμένων αναμένεται να κρύβει και η υποχρέωση για την αναμόρφωση και την κωδικοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας, καθώς προβλέπονται πάνω από 30 νομοθετικές παρεμβάσεις.

Η μεγαλύτερη παγίδα, πάντως, που μπορεί να αποτελέσει και τη... βόμβα στα θεμέλια της επόμενης αξιολόγησης είναι το Δημόσιο. Με το ΔΝΤ να παραμένει -έστω και χωρίς δάνειο- στο πρόγραμμα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι θα θέσει εκ νέου το ζήτημα της περαιτέρω συρρίκνωσης του δημόσιου τομέα, πιέζοντας ασφυκτικά τόσο για την αξιολόγηση όσο και για απολύσεις. Το θέμα είναι, φυσικά, εξαιρετικά ευαίσθητο για την κυβέρνηση, ενώ ήδη πηγές του ΔΝΤ αναφέρουν πως ο αέρας που δόθηκε στην κυβέρνηση με το κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης και ο πολιτικός χρόνος έως τις γερμανικές εκλογές «θα της δώσει την ευκαιρία να προσλάβει στρατιές συμβασιούχων». Το ΔΝΤ θα συνδέσει το θέμα και με τις καταργήσεις των οργανικών θέσεων και των φορέων του Δημοσίου, ενώ στην ατζέντα του Ταμείου βρίσκεται πάντα το θέμα του ενιαίου μισθολογίου και για τα ειδικά μισθολόγια, για τα οποία θεωρεί ότι οι διακρίσεις συνεχίζονται.