Στα χέρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου βρίσκεται το «κλειδί» για την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης, καθώς οι Ευρωπαίοι πιέζουν ασφυκτικά για τη συμμετοχή του, την ώρα που τα στελέχη του Ταμείου επιμένουν στο «όχι» και ζητούν πρόσθετα μέτρα και αποφάσεις για το χρέος «εδώ και τώρα».

Η υπεύθυνη για το ελληνικό πρόγραμμα από την πλευρά του ΔΝΤ, Ντέλια Βελκουλέσκου, ενημέρωσε την περασμένη Δευτέρα τους τεχνοκράτες του EWG, που εκπροσωπούν τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, πως «υπό αυτές τις συνθήκες, το ΔΝΤ δεν μπορεί να υποστηρίξει το πρόγραμμα». Η εκπρόσωπος του Ταμείου στο κουαρτέτο ήταν σαφής: είτε θα πρέπει να χαμηλώσουν οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα για τα έτη 2018, 2019 και 2020 από τον «μη ρεαλιστικό», όπως τον χαρακτηρίζει, στόχο του 3,5% του ΑΕΠ, είτε, εάν οι Ευρωπαίοι επιμείνουν, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να προσδιορίσει και να ψηφίσει από τώρα επιπλέον μέτρα, ύψους τουλάχιστον 5 δισ. ευρώ στην τριετία 2018-2020, τα οποία θα περιλαμβάνουν τη μείωση του αφορολογήτου και την περικοπή των υφιστάμενων κύριων συντάξεων.

Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, σε μια προσπάθεια να κλείσει άμεσα την αξιολόγηση, φέρεται έτοιμη να αποδεχθεί ακόμα και τον στόχο για τα πλεονάσματα της τάξης του 3,5% ετησίως, επιχειρώντας να τα καλύψει με το «περιτύλιγμα» της... παράτασης του περιβόητου δημοσιονομικού κόφτη και μετά το 2018, εάν χρειαστεί, περιγράφοντας τα μέτρα από την περιοχή του αφορολογήτου και των κύριων συντάξεων.

Δεύτερος παίκτης-κλειδί είναι ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Από τη μια επιμένει να τηρηθεί κατά γράμμα ο στόχος των υψηλών πλεονασμάτων, αλλά και να μη δοθεί τίποτα πέρα από τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για την ελάφρυνση του χρέους, και από την άλλη υποστηρίζει πως δεν υπάρχει κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης χωρίς το ΔΝΤ. Οι Γερμανοί όπως και αρκετές ακόμα χώρες της ευρωζώνης πρέπει να φέρουν στα Κοινοβούλιά τους την έγκριση της εκταμίευσης της επόμενης δόσης της βοήθειας προς την Ελλάδα, υπό τον όρο όμως ότι στο πρόγραμμα, μετά την πρώτη αξιολόγηση, θα πρέπει να συμμετάσχει με νέο δάνειο και το ΔΝΤ. Εφόσον το Ταμείο μείνει και πάλι εκτός του ελληνικού προγράμματος, οι βουλευτές ακόμα και του κυβερνώντος κόμματος των Χριστιανοδημοκρατών της Ανγκελα Μέρκελ έχουν προειδοποιήσει πως θα καταψηφίσουν τη συνέχιση της βοήθειας. Κοινοτικοί αξιωματούχοι, πάντως, εκτιμούν πως «το να μείνει το ΔΝΤ εκτός θα ήταν ίσως η πιο εύκολη λύση για τον Β. Σόιμπλε».

Ομως, και η Κομισιόν πιέζει να κλείσει η δεύτερη αξιολόγηση με συμμετοχή και του ΔΝΤ, καθώς οποιαδήποτε συμφωνία μόνο με τους Ευρωπαίους θα ήταν ακόμα ένα σήμα παράτασης της αβεβαιότητας. «Αν τη Δευτέρα ανακοινωθεί μια συμφωνία μόνο με τους Ευρωπαίους, αυτό θα “αδυνατίσει” τη συμφωνία», υποστηρίζουν ανώτεροι κοινοτικοί αξιωματούχοι. Για τον λόγο αυτό, εκτιμούν ότι θα υπάρξει πιθανότατα και μια ύστατη προσπάθεια για λύση μέσα στο 2016, σε ένα έκτακτο Eurogroup, που θα μπορούσε να διεξαχθεί στις 19 Δεκεμβρίου. Μάλιστα, οι ίδιοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν πως «εάν χρειαστεί, το κουαρτέτο μπορεί να επιστρέψει στην Αθήνα αμέσως μετά το Eurogroup της Δευτέρας, ώστε να συνεχιστεί και να κλείσει η αξιολόγηση πριν από τα Χριστούγεννα».

Ωστόσο, υψηλόβαθμες πηγές τόσο των ευρωπαϊκών θεσμών όσο και του ΔΝΤ επιμένουν πως «το πιο ρεαλιστικό σενάριο είναι ότι η αξιολόγηση δεν πρόκειται να κλείσει πριν από τον Ιανουάριο». Οι ίδιες πηγές συμπληρώνουν πως «οι Ευρωπαίοι κρύβονται πίσω από το ΔΝΤ και αυτό πιέζει την ελληνική κυβέρνηση», με αποτέλεσμα να φοβούνται ακόμα και απρόβλεπτες πολιτικές αντιδράσεις.

Το μεγάλο παζάρι για εργασιακά-νέα μέτρα

Παρά το γεγονός πως κυβέρνηση και Κομισιόν δηλώνουν ότι το δημοσιονομικό κενό για το 2018 έχει περιοριστεί στα 200 εκατ. ευρώ, το ΔΝΤ εμμένει στη θέση του πως η τρύπα είναι μεγαλύτερη, αφού ξεκινά από την εκτίμηση ότι «το πρωτογενές πλεόνασμα του 2018 θα είναι 2% του ΑΕΠ μικρότερο, ενώ και σε αυτά τα 200 εκατ. ευρώ που δέχονται Ευρωπαίοι και Αθήνα περιλαμβάνονται μέτρα για τη χρηματοδότηση του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης, η απόδοση των οποίων αμφισβητείται». Το ΔΝΤ επιμένει, ακόμα, ότι τόσο για το 2019 όσο και για το 2020 θα υπάρχει δημοσιονομικό κενό 2% του ΑΕΠ ετησίως και ζητεί να ψηφιστούν τώρα τα μέτρα που θα κλείνουν την «τρύπα».

Πιο εύκολος φαίνεται ο συμβιβασμός για τα εργασιακά, αφού οι Ευρωπαίοι θεωρούν ότι η κυβέρνηση θα δεσμευθεί τελικά πως θα υπάρχει κυβερνητική παρέμβαση στο θέμα του καθορισμού του κατώτατου μισθού και θα δεχθεί ότι δεν θα υπάρχει κυβερνητικό βέτο στο θέμα των ομαδικών απολύσεων, αλλά μόνο έλεγχος της νομιμότητάς τους.

Σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, ακόμα και στο υπεραισιόδοξο σενάριο να υπάρξει συμφωνία στο Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου, οι αποφάσεις για το χρέος θα χρειαστεί να οριστικοποιηθούν σε νέο έκτακτο Eurogroup. «Εκεί θα μαλλιοτραβηχτούμε μέχρι τα ξημερώματα και κατά τις 5-6 π.μ. θα καταλήξουμε σε συμφωνία», υποστηρίζουν οι ίδιες πηγές, περιγράφοντας γλαφυρά την ένταση που επικρατεί σε τόσο κρίσιμες συνεδριάσεις.

Η δέσμευση για την ελάφρυνση του χρέους

Ο ESM έχει έτοιμα και θα παρουσιάσει τη Δευτέρα τα βραχυπρόθεσμα μέτρα που θα οδηγήσουν σε απομείωση του χρέους έως και 40 δισ. ευρώ σταδιακά μέχρι το 2060. Με αυτά φέρεται να είναι σύμφωνος ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ωστόσο το ΔΝΤ έχει ξεκαθαρίσει πως, για να συμμετάσχει στο πρόγραμμα, θα πρέπει να υπάρξει ρητή δέσμευση των Ευρωπαίων και σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Πηγές με άμεση γνώση των συζητήσεων υποστηρίζουν πως το Ταμείο θα καλυφθεί ακόμα και με τη δέσμευση πως, κάθε χρονιά που οι δαπάνες για την εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους θα ξεπερνούν το 15% του ΑΕΠ, θα παρεμβαίνουν. Μια τέτοια δέσμευση είναι αρκετή και για την ΕΚΤ, προκειμένου να ετοιμάσει τη δική της Ανάλυση Βιωσιμότητας Χρέους (DSA) και να συμπεριλάβει τελικά τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. Ωστόσο, τα χρονικά περιθώρια είναι εξαιρετικά περιορισμένα και, όσο καθυστερεί η ολοκλήρωση της αξιολόγησης, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να χαθεί το QE και το πρώτο εξάμηνο του 2017.



Από την εφημερίδα "Επένδυση"